بئله بیر باغلی‌لیق مومکوندورمو؟ مومکوندور، بونو تصوّور ائتمک چوخ چتیندیر. اما باجارمادیغین ایشی غئیر اینسانی مومکون حساب ائتمک منطیقه سیغمیر. آللاهدان علم اؤیرنمک اوچون اونو دوشونمگی یول حساب ائدن آدام بو دوشونجه‌دن آیریلا بیلرمی؟ اؤزونو آللاه حضوروندا بیلن آدام اوندان غفلتده قالا بیلرمی؟ بئله اینسان دانیشدیغی سؤزلرده آللاهین راضی‌لیغینی گؤزله‌ییر. بلی، بئله بنده‌لر واردیر. اونلاری تانیماماغیمیز اونلارین یوخلوغونا دلالت ائتمیر. محض اونلارین وارلیغی سببیندن یئر اوزو مرحمته بورونموشدور. حیاتین داوامی اوچون حقیقی اهل بیت (ع) عاشیقلری‌نین وارلیغی موهوم شرط‌دیر.

اؤز عزیزینی الدن وئرمیش آدامین فیکری دایم اونون یانیندا‌دیر. بئله بیر ایتکی‌یه معروض قالمیش اینسان هر هانسی بیر ایشله مشغول اولسا دا عزیزی‌نین فیکریندن آیریلا بیلمیر. آللاهی تانی‌ییب، اونون جمال و جلال صیفت‌لریندن خبردار اولانلار اوچون آللاهدان عزیزی، آللاهدان یاخینی یوخدور. اگر محبّت وارسا، داییم محبوب حاقیندا دوشونمک طبیعی بیر حالدیر. “بقره” سوره‌سی‌نین 165-جی آیه‌سینده اوخویوروق: “ایمان گتیرنلرین آللاها محبّتی داها قووّتلی‌دیر.”

آللاهدان دیله‌مک، اهل بیتین (ع) گؤستریش‌لریندن ایستیفاده ائتمک و اونلارا باغلانماقلا قلبیمیزی آللاهین معریفت و محبّت نورو ایله ایشیقلاندیرا بیلریک. اگر بئله بیر سعادت نصیبیمیز اولسا و قلبیمیزده آللاها محبّت یارانسا اونو داییم خاطیرلاماق‌دا چتین اولماز.

حجت الاسلام عبدالصمد ملکی

اشاره : محمود کاشغری در کتاب دیوان لغات ترک از بازی خاصی در میان ترکان اویغور یاد کرده است که خیلی شبیه به نحوه بازی فوتبال امروزی است. توضیح این موضوع در پست "فوتبال بازی هزارساله ترکان " و لغات و اصلاحات تورکی مربوط به ورزش فوتبال در پست " اصطلاحات فوتبال در زبان ترکی" آمده است. دراین پست متن تورکی با الفبای لاتین در این مورد را در نظر گرفته ایم امید مورد توجه قرار گیرد.

عنوان: يوسف و زليخا فردوسی ، به انضمام نخستين

«يوسف و زليخاي تركي »

پدیدآورنده: ابوالقاسم فردوسي

دیگر پدیدآورندگان: حسين محمدزاده‌صديق

ناشر: آفرينش {ايران-تهران}

محل نشر: ايران ـ تهران

سال نشر : 1369

تعداد صفحه:   397

تیراژ  3000 : 

زبان: فارسي(یوسف و زلیخا فردوسی)

زبان : ترکی (یوسف و زلیخا علی بن خلیل خوارزمی )

قطع: وزيري

جنس جلد: گالينگور

علیشیرنوایی شاعر و متفکّر بزرگ در یکی از مثنویهای خویش مستقیماً وارد بحث فردوسی میشود و چینین مینویسد:

مین اول مین که، تا تورک بیدایدور،

                                بو تیل بیرله تا نظم بنیادیدور.

فلک کؤرمه دی مین کبی نادری ،

                                 نظامی کبی نظم ارا قادری .

.....

دیدی اؤز تیلی بیرله اول کان گنج ،

                    که، سی سال بردم به شهنامه رنج . 

استاد شهریار دنیانین داهی شاعرلریندندیر.اؤ 1906 دا تبریزده آنادان اؤلموش و اؤشاقلیغی حیدربابا داغی نین اتکلرینده گئچمیشدیر .

حیدربابا داغی تبریزین یاخینلیغیندا بیر داغ دیر. شهریارین آتا – بابا یوردو اؤ داغین اتگینده خشکناب کندینده دیر .

شهریارتبریزده ایلک و اؤرتا تحصیلینی تاماملادیقدان سؤنرا تهراندا طب فاکولته سینه دوام ائدیر و . . . . .

یازان : دکتر حسن– م.جعفرزاده 

کئچمیشلردن بری آتا- آنالار٬ اوشاقلاری­نین تربیه سینده اؤیود- نصیحت  محبت - مهربانلیق ایله یاناشی هَده - قورخو یوللاری­دا سینامیشلار. اونلار اوشاقلار کوچه ­- باجایا چیخماسین دییه یا اونلاری قورخودوب سوسدورماق اۆچون ایت - قورد کیمی قورخودوجو حیوانلار یانیندا بیر سیرا ساختا خاراکترلرده اَل آتمیشلار.

 البته چاغیمیزدا قورخودوجو ساختا خاراکترلر ایله قورخودوب تربیه وئرمک! بیر اولچو ده آزالمیش گورونورسه ده هله ده بئله ­نچی شیوه­ لر مودرنیته آدی ایله، قورخمالی اوشاق اویونجاقلاری، سینامانین وحشت ژانری، تخیلی کیتابلار آدلاری آلتیندا "خورزو خان"، "گودزیلا" و... کیمی بعضی قورخمالی یئنی خاراکترلری یارادیب کئچمیشدن میراث قالانلارین یانینا آلاراق داوام ائدیر. یازار  بئله بیر ساختا خاراکترلر ایله اوشاغی قورخودوب تربیه وئرمه­ گی رد ائئتمگینه رغماً یازی­نین تربیتی آماجی اولمادیغی اۆچون ساده ­جه قورخودوجو خیالی خاراکترلری "اسکی­لردن گۆنوموزه میراث قالان" و "چاغیمیزدا یارانان" ایکی باشلیق آلتیندا توپلاییب اونلاری  اوشاقلار باخیمیندان تجصّوم و ترسیم ائدیر.

حسن-م.جعفرزاده

 

در قصص  آذربایجان با موضوعاتی مختلف و متفاوت با برخی حوادثی مواجه می­ شویم که در چندین قصه­ ی مختلف و متفاوت عین همان حادثه تکرار می­شود. از آن­ جمله می­توان به “جلد حیوانات رفتن” برخی کاراکترها یا نقشی که  مثلاً “پر کبوتر” و  میوه­ی “سیب” دارد اشاره نمود. این مقال به طور مجمل ضمن اشاره به این قبیل آکت­ها نمونه ­های تکراری از یک حادثه  را از قصص ی متفاوت ارایه می دهد:

کتر تورگوت قوچ‌اوغلو استاد گروه زبان و ادبیات ترکی دانشگاه ارجیس ترکیه با اشاره به فهرست‌نگاری حدود ۱٦۰ نسخه خطی ترکی در ۱۳ کتابخانه هندوستان، اظهار داشت که علاوه بر کتابهایی با موضوعات زبان، ادبیات، دیوان شعرا و لغتنامه‌ها؛ نسخه‌های خطی ترکی با موضوع طب نیز وجود دارد.

نسخه های خطی ترکی درکتابخانه سرکار فیض آثار آستان قدس رضوی (ع)

محمد وفادار مرادی

اشاره : تحقیقات نشان می دهد که حدود 100 کتاب ترکی دست خط در کتابخانه آستان قدس رضوی وجود دارد. در نوشتار حاضر ضمن بررسی ویژگیها و نکات برجسته‌ی نسخه های ترکی موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی و کتابخانه های وابسته، سعی در نگارش و معرفی و فهرست مختصر و الفبایی آنها خواهد شد.

کلیدواژه های موضوعی :  نسخه های خطی ترکی

 در کتابخانه کهنسال و هزار و صد ساله آستان قدس رضوی 67 نسخه به زبان ترکی مجموعه هفتاد هزار نسخه خطی آن را همراهی می کند که باعث غنا و جامعیت زبانی آنها گردیده است. در سنوات قبل (سال 1352شمسی) استاد ایرج افشار و روان‌شاد محمدتقی دانش‌پژوه نسخه های ترکی کتابخانه ملک تهران وابسته به کتابخانه آستان قدس رضوی را ضمن 30 صفحه در انتهای جلد اول فهرست کتب خطی کتابخانه ملک معرفی نموده اند که بالطبع در این سطور از تکرار معرفی آنها صرف نظر شده است . لکن نسخه های کتابخانه مرکزی و کتابخانه های وابسته بانضمام هفت نسخه ترکمنی موجود به شیوه الفبایی مختصراً معرفی خواهد شد.

 زبان هاي معروف دنيا را از نظرگاه گرامر و نحو زبان به چهار گروه تقسيم كرده اند. اگر چه از منظر ائتنوگرافي و قوم شناسي هم همين چهار گروه را مي توان رديابي كرد، ولي به نظر مي رسد؛ تقسيم بندي از نظر گرامر و ساختار زبان، علمي تر از تقسيم بندي بر اساس قوم و ن‍‍‍‍ژاد است. چون بحث نژاد داراي اصالت و علميّت قابل استناد نيست. دكتر«عبدالرسول خيام پور» استاد ممتاز ادبيات فارسي در كتاب معروف«دستور زبان فارسي» زبانهاي جهان را بر اساس نحو آنها به چهار قسمت؛ اين گونه تقسيم بندي مي كند:

گتیر  ساقی  قدح  کیم  باغ و صحرا  لاله زار اولدو

عجب فصل خوجسته موسم و خوش روزگار اولدو

(ساقی ! قدح می بیاور که باغ و صحرا پر از لاله شد و عجب فصل فرخنده و روزگار خوشی شد )

خوراسان- گریوان آتالار سٶزو دئرمه لری

1- "کؤر - کؤری تاپیر، سو دا چوقورو"

2- بوتون قوشلارو توتی قالدو هوپ هوپه

3- آج نه یئمز، توخ نه دئمز  

4- آج قارینا آجی آیران.

اشاره : زبان ترک‌های ایران و ترک‌های ترکیه مشترک و یکی ست. علاوه برآن علی‌رغم برخی تفاوت‌ها، بسیاری از عناصر فرهنگی این دو ملت یکسان اند. به کار بردن این عناصر فرهنگی و یا علاقه به آن‌ها از سوی ترکان ایران به معنای دلبستگی به کشور ترکیه نیست. البته طبیعی ست که کشور ترکیه به عنوان کشوری قدرتمند در عرصه‌های فرهنگی، سیاسی و .. با اکثریت جمعیت هم‌زبان که موردعلاقه ترکان ایران باشد. بااین یاد آوری کوتاه در این پست نگاهی داریم به الفبای لاتین در ترکیه و نقاط ضعف آن امید که مورد توجه قرار گیرد.

پس از اعلام جمهوری توسط آتاتورک از جمله کارهای بزرگ او تغییر الفبا از عربی به لاتین بود که اثرات مثبت و منفی زیادی داشت. خیلی ها نقش این عمل را در پیشرفت اقتصادی و اجتماعی ترکیه خیلی زیاد می دانند. البته در عوض ارتباط نسل جدید ترکیه با گذشته و تاریخشان تا اندازه زیادی قطع شده است، چرا که اکثر منابع تاریخی ترکیه با الفبای عثمانی نوشته شده است. البته هر انقلابی هزینه هم دارد.

اوجا تانرینین آدیله

تورک دیلینی اوخوماق ایستیه نلره اوچون

آموزش زبان ترکی : تورکی بخوانیم

منبع : کتاب آنا دیلی ( جلد اول )

آنا دیلی -بیرینجی صینیف اوچون

آموزش زبان ترکی - اول ابتدایی

زبان ترکی از دیرباز دارای جایگاه و ارزش علمی و مذهبی عمده‌ای در مناطق ترک‌نشین بوده است. وجود هزاران نسخه‌ی خطی به زبان ترکی کهن که از منطقه تورفان ترکستان شرقی یافت شده است شاهد این مدعاست. هر چند در دوران اسلامی زبان عربی به عنوان زبان علم و در بسیاری از دربارها‌ی ترکان زبان فارسی به عنوان زبان شعر و ادب بوده است و نگاشتن زبان ترکی با الفبای عربی نسبت به الفبای اورخون دشوار بوده است، اما با این وجود ده‌ها هزار عنوان کتاب به زبان ترکی با خط عربی نگارش یافته است. این کتاب‌ها در ترکستان، شبه قاره‌ی هند، ایران، قفقاز و نیز سرزمین‌های عثمانی نگارش یافته است. زبان ترکی بیشتر به عنوان زبان شعر و ادب، تاریخ و علم و حکمت مورد استفاده قرار گرفته است.

طرز نوشتن كلمات بيگانه در زبان تورکی:

زبانهي زنده دنيا كلماتي را از يكديگر يه عاريت مي گيرند و اين يك واقعييتي است اجتناب ناپذير بطور نمونه تعداد كلماتي كه از ديگر زبانها به زبان فارسي وارد شده است بسيار زياد مي باشد، زبان مادري ما هم كلماتي از زبان هاي ديگر پذيرفته است و در عين حال كلمات زيادي از زبان مادريمان در ديگر زبانها مورد استفاده قرار مي گيرد ما بايد توجه داشته باشيم كه ورود بيش از حد كلمات ديگر زبانها مي تواند ما را به وضعيتي دچار كند كه امروزه فارسي به آن دچار شده است و از طرفي بايد بدانيم كلماتي هم از ديگر زبانها به زبانمان وارد شده دچار تغييراتي شده اند و طبق قانون هاي حاكم بر زبانمان آن كلمات را پذيرفته ايم.  براي مثال محمود(məhmud) و جمال(cəmal) كه در آنها قوانين حاكم بر زبانمان رعايت نشده در هنگام ورود به زبانمان دچار تغييراتي مشوند و به (mahmud) و (camal) تغيير شكل مي يابد.

اشاره :

الفبا اشارتي قراردادي براي نشان دادن صداهای یک زبان هستند و هر زبانی ازمجموعه کلمات و هر کلمه از ترکیب حروف و صداها تشکیل می گردد. این حروف و صداها در همه زبانها درحالت کلی حروف به دو دسته عمده تقسیم می شوند: حروف صدادار (مصوت، صائت ، آوا) و حروف بي صدا (صامت، گنگ).

در زبان ترکی 9 حرف صدادار وجود دارد و قوانینی نیز برای آمدن این حروف در کلمه وجود دارد که باعث آهنگین شدن زبان ترکی شده است. به جرأت می توان گفت که حروف صدادار باعث زندگی زبان ترکی می شوند و باعث آمدن سایر حروف در کنار هم می شوند. از طرفی در زبان ترکی اهمیت حروف صدادار از این فراتر رفته و در زیبایی این زبان نیز نقش مهمی ایفا می کند. امیدوارم اطلاعاتی هرچند اندک از این قوانین که باعث زیبایی زبان ما شده است به شما بدهیم.

اشاره: در این مقاله که بخش نخست آن تقدیم می گردد سعی بر آن است که تاریخ ادبیات ترکی به صورت کاملا موجز و خلاصه از عصر باستان تا به امروز با نگاهی به شاخه های متعدد زبان ترکی و به قول دکتر ایواز طاها «جزایر ادبی مجزا از هم زبان ترکی» تقدیم گردد. مقدمه نسبتا مطول این مقال هم به جهت پزهیز از اطاله کلام حذف شد. مقاله شامل:

الف: ادبیات ترکی باستان

ب: ادبیات ترکی میانه

ج: ادبیات بعد از ترکی میانه در ایران

د: ادبیات ترکی دوره صفوی

ه: ادبیات ترکی جغتائی

د: ادبیات ترکی در دوره مشروطه

ز: ادبیات ترکی معاصر 

می باشد که دراین پست بخش ادبیات ترکی باستان را آورده ایم امید که مورد توجه و پسند قرار گیرد.

چوخ آجیدیر. آنا دیلینده یازمانی باشارمیریق. دانیشیغا گلنده هامینین الین قولون باقلاییریق. ندن آنا دیلین دوزگون یازیسینا اؤنم وئرمیریک. اولمویا بونودا باشقا اینسانلار گلیب، بیزه اؤیرتمه لیدیلر. گلین ایلک دا اؤزوموزدن باشلایاق. سونرا باشقالارینا یاردیم ائدک.

گلین تورک دیلدا اوخویای هم یازای
اٶزگه دیللاردا یازیب اوخومای یاسای
گلین یاشادای آنا دیلیمیزی هر زامان
اٶزگه دیللاری آنا دیلمیزدن دالا آتای

تورکجه ده اٶیرنیم اولسون هرکسه
تورک دیلینده اولسون مکتب مدرسه
وئرمه کئچید اٶزگه دیلینه بو یورددا
اٶز دیلده مدرسه اولمالیدیر هرکسه

۰۸/۱۲/۹۱

 

چندین لغت‌نامه ترکی آذربایجانی به فارسی و بالعکس سراغ داریم. با این توضیح که در سال‌های اخیر عده‌ای از کوشندگان فرهنگ ترکی در ایران سراغ لغت‌نامه‌های تخصصی نیز رفته‌اند، سیاهه‌ای از برخی فرهنگ‌های ترکی به قرار در ذیل می‌آوریم امید که مورد توجه قرار گیرند:

-فرهنگ [ترکی] آذربایجانی-فارسی مرحوم استاد بهزاد بهزادی
-فرهنگ دو جلدی فارسی-[ترکی] آذربایجانی مرحوم استاد بهزاد بهزادی
-فرهنگ ترکی آذربایجانی ارک
-فرهنگ ترکی-فارسی شاهمرسی
-فرهنگ فارسی-ترکی شاهمرسی
-فرهنگ ترکی داشقین
-فرهنگ ترکی-فارسی داشقین
-فرهنگ لغات ائلمان (نرم‌افزار)
-فرهنگ لغت آرسان (نرم‌افزار)
-فرهنگ اتیمولوژیک ترکی-فارسی اسماعیل هادی
-قاشقائی سؤزلوگو، اسدالله مردانی
و فرهنگ آنلاین توروز، حسین بیگ هادی

گونلرین بیر گونو بیر بال آری سی گول قونچاسی گؤرور «بونون شیره سینی ایچیب بال تؤره دیم» دئیه اوزرینه قونور. آری گولدن اؤزون دویوراراق بیر ائششک اورادان کئچیر و آری نی او حالدا گؤرور. «اَده آری! نه ایش گؤرورسن؟! نه دن گولون اوستونه قونموسان؟!» سوروشور. آری «گولون شیره سینی ایچیب اوندان بال تؤره دجه یم» دئیه جاوابین وئریر.

جینگلی بلینگ (صدای دوتار) بیر تیکان بئردیم بئیر چوره ک آلدیم

جینگلی بلینگ، جینگلی بلینگ، جینگلی بلینگ.

بئیر تیکان بئیردوم بئیر چوره گ آلدوم.

بئیر چوره گ بئیردوم بئیر قوچ آلدوم.

بئیر قوچ بئیردوم بئیر گلین آلدوم.

بئیر گلین بئردوم بئیر دوتار آلدوم.

جینگلی بلینگ، جینگلی بلینگ، جینگلی بلینگ.

درست بنويسيم:

 آ(a)     آنا آلما آلدى.

 او(u)    اومود اوچاق لا اوچدو.

 اي(i)    اييسته ييم سنين اينانماغين دير.

 ا(-ه)(ə)    ات گتيرمه دن شوربا ايچمه سن.

 ائ(e)    ائودن ائشيك ده يئل اسير.

 او(o)     اودونچولار اودون گتيرديلر.

 اؤ(ö)    اؤزگه لر بيزه اؤندر اولانماز.

 او^(ü)    اوزومچولر اوزوم دريرلر.

اى(ı)    ايلديريم شاخدى گؤى ايشيقلاندى.

گ g    گل، گئت، گول، گؤر

ق q    قورتار، قازان، قور، قير

یازان : سونای تورک

قاباغین فایدالاری(فواید کدو)

قاباق، کولسترول و ایشباع اولموش یاغی اولمایان آز کالوریلی تره‌وزلردن ساییلیر. آما فیبر، آنتی‌اوکسیدانلار، املاح و ویتامینلرله دولودور.

قاباق ‌A، C و E ویتامینلریله دولودور. بتاکاروتن و آلفا کاروتن، کرپتوگزانتین، لوتئین، زئاگزانتین کیمی پلی‌فنولیک فلاوونوئید ترکیباتی اوچون یاخشی منبع ساییلیر. (کاروتن بدنده A ویتامینینه چئوریلر). B کومپلکس ویتامینلریله دولودور. میس، کلسیوم، پتاسیوم و فوسفور کیمی املاحلا دولودور. قاباق توخومو ایشباع اولمامیش یاغلار و فیبره یاخشی منبع ساییلیب اورگه فایدالیدیر. قاباغی گؤیچولردن آلا بیلرسیز.

رحمتلیک علامه مجلسی، رحمتلیک شئیخ صدوقون امالی‌سیندن نقل ائدیر پیغمبرین (ص) قیلینجی‌نین دسته‌یینده بو سؤزلر یازیلمیشدی:

«صِلْ مَنْ قطعک و قُلِ الحقَّ و لَوْ عَلیکَ یا علی نَفْسِکَ و أحْسِنْ بِمَنْ أسَاءَ إلیْکَ»

نه مؤحتَوالی سؤزلر، اؤزو ده قیلینج دسته‌یینده ! یعنی پیغمبر (ص) قودرته چاتیب الینه قیلینج آلدیغی زامان نه ائتمه‌لیدیر؟ ایشی ساواشماق‌می، قان تؤکمک‌ و رحمسیزلیکدیر؟ یوخسا رحمت، لوطف و کرم؟ قیلینج موهاجیمین دفعی و موزاحیمین رفعی اوچون اولدوغونا گؤره دسته‌یینه یازیلیب:

والدین اغلب به دنبال پاسخی مناسب برای این سوال هستندکه بهترین زمان برای یادگیری زبان دوم بعد اززبان مادری چه سنی است؟. آموزش زبان دوم که برای ما ترکزبانها و فارسی زبان‌ها، انگلیسی، آلمانی و فرانسه یا هر زبان دیگری می‌تواند به شمار آید از مباحث بسیار چالش‌برانگیزی بوده که توجه دانشمندان متعددی را به خود معطوف داشته است.

نوشته: دكتر حسین محمدزاده صدیق

زبان يك دستگاه به هم پيچيده‌اي است كه ميان انسان‌ها تفهيم و تفاهم ايجاد مي‌كند. ولي به سبب وجود اسرار خفته و نامكشوف در اين دستگاه به هم پيچيده، نمي‌توان تعريف زبان را به «سيستم مفاهمه ميان انسان‌ها» محدود كرد. هنوز زود است كه بشر بتواند از اين پديده‌ي طبيعي و اجتماعي تعريفي كامل به دست دهد و با توجه به اين كه نصّ آيات قرآني ناظر براين است كه زبان سبب تمايز بشر حتي از فرشتگان شده است، ادعاي دست‌يابي به تعريفي جامع و كثيرالجهات، امكان‌پذير نيست. اما در تعريفي از روي دانش مكتسبه، منظور از «زبان» آن است كه بشر در بطن مادر و در ضربان قلب وي آن را فرا مي‌گيرد. ساختار زبان در شيارهاي مغز جنين سازه‌بندي مي‌شود و بنابراين، در ميان همه‌ي تعاريف، در تعريف و شناخت آن مي‌گوييم: زبان، همان سيستم مفاهمه‌ي جنين با مادر است و به آن «زبان مادري» (Native Language) مي‌گوييم كه پس از تولد، نوزاد اين پديده‌ي طبيعي را حالات و كيفيات اجتماعي نيز مي‌دهد و آن را تكامل مي‌بخشد.

مصاحبه و گفتگو با جنوا اسپیترمن، استاد زبان ‌شناسی دانشگاه‌ میشیگان درباره زبان مادری:

زبان مادری، هویت انسان را شکل می‌دهد

اصغر زارع کهنمویی

 

21 فوریه روز جهانی زبان مادری؛مبارک باد

اشاره: تنها در سال 2000 میلادی بود که سرانجام، انسان به فکر حفظ بزرگترین میراث بشری خویشتن افتاد، میراثی که در قرون اخیر، به تاراج اصحاب نسل‌کشی و نژادپرستی رفته است. 21فوریه را روز جهانی زبان مادری نام نهاده‌اند، روزی برای پاسداشت نیک‌ترین آیات الهی. تنها 12سال از آن روز بزرگ تاریخی در سازمان ملل می‌گذرد. در این 12سال، صدها جلد کتاب و هزاران مقاله درباره حقوق زبانی و زبان مادری نوشته شده است و صدافسوس که حتی یک از این هزاران به زبان‌های مردم ایران ترجمه نشده است. روز جهانی زبان مادری بیش از هر جای دیگری، متوجه کشورهایی است که دارای تنوع زبانی گسترده‌ای هستند تنوعی که به گفته جنوا اسپیترمن، امری طبیعی، میراثی انسانی و سرمایه‌ای اجتماعی است. این گفتگو، بهانه‌ای است برای زنهاری کوتاه براین نکته که پاسداشت میراث ایرانی‌اسلامی، تنها در حفظ کتیبه‌ها و نسخه‌ها و سنگ ‌قبرها نیست، درحفظ میراث زنده‌ای بنام زبان مادری همه مردمان ایران و همه زبان‌های رایج در آن از جمله فارسی، ترکی، کردی، عربی، بلوچی و غیره نیز هست.