خراسان تورك‌لرينين ديللري(2)

خراسان تورك‌لرينين ديللري ديلچيليك باخيمين دان اوچ بوداغا بؤلونور:

1ـ باتي (غربي) بوداغي  ۲ـ دوْغْو (شرقي) بوداغي   3ـ اوْرتا بوداغ

1ـ باتي (غربي) بوداغي

 گريوان لوغت‌لرينده‌ن اؤرنك‌لر:

ائرتماق / ايز/ سئغئر / قوْوٌاق / دينال / گئنئز / ايز/ شو/ سانيء / توْغ / هئل / کوْته‌ل  / ائرماق / لايٌ / قوش / توتون/ چايٌ / وئرماق/ كشئر/ قارپاج/ داغ دووٌاريء/ كيل/ كيء /

 سبزوار شهرستاني‌نين جوين جغتا بخشي‌نين ديلي

 جوين جغتا بخشي سبزوارين بؤيوك بخش لر‌ي‌نين بيريدير. حدوداٌّ 80-70 پارچا آبادي ايله اوچ عمده شهر بو بخشي تشكيل ائدير. (شهرلر: جغتا، سلطان آباد، حكم آباد).

بورانين ديلي دئمك اوْلار بجنورد ديلي‌نين بوداغينداندير. اوْراداكئ اؤزه‌لليك‌لر، چوْخو بورادا دا واردير.

1ـ ائ (ı) صايتي بورادا كلمه‌نين اوْرتاسيندا چوْخ او (u) يا اوْ (o) اوْلور:

آچوق/ قاتوْق / آغور /

 ۲ـ او (u ) و اوْ ) o) صا‌يت‌لري بيربيرلري‌نين يئرينه اوْتورور:

قوْلاق/  

 

به مادرش نگاه کن قزوینی را بگیر - به کنارش نگاه کن بزش را بگیر!؟

درخور نبودن البفای عربی برای نگارش زبان ترکی، بدون دقت کپی برداری و درج بنام خود، بدون توجه از دهان این و آن گرفتن و درج نمودن، عدم آشنایی برخی از ترکی نویسان ما به زبان ترکی کلمات بیگانه و نامفهوم را در ضرب المثل های ترکی خراسان افزایش داده است.

نمونه هایی از کلمات بیگانه و نامفهوم در ضرب المثل های ترکی برخی از هم استانی:

"یاغ یاغیشم، قزلر قوشوم (ببار بارانم دختران پرنده ام)

یاخشی گلده قازان قازان سوت (خوب آمده دیگ دیگ شیر)

پیس گلده کله پاچه لری یوت (بد آمد کله پاچه ها را بخور)"

شاعر: سرکارخانم قاسم آبادی

ویراستار:جناب حصاری مقدم

یادمده ده  آلمه له که  بیشرده

یادمه زمانی که سیبها  "پخته میشد " میرسید

تموز ده که جزاره   یتشرده

تابستان و گرمای شدید آن از راه میرسید.

کیچه باغنگ یادنه یاش گدرده

بیاد آن کوچه باغها اشک از چشمانم جاری میشد

 

ایر او گریوانلی تورکو منیم ایره ی یمی گتئرسه الینه

بئررم باش و جان و جسمیمی اونون تورکون خالینه

(اگر آن ترک گریوانی به دست آرد دل مارا
به خال ترکیش بخشم سر و جان و تن را )

 ایر من بیرزاد بئررئتدررم ایز بارلیغیمدان بئرریم

نه حافظ تکئن ، سمرقندی و بخارانئ  بئرریم

(من ار بخشم ز ملک خویشتن بخشم
نه مثل حافظ  سمرقند و بخارا را )

 ایراو شیرازلی تورکو منیم ایره یمی کنئرسه الینه

بئررم تامام روح و جواریحیمی اونون هندو  خالینه

(اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندیش بخشم تمام روح و اعضا را )

 هرکیم هرزاد کئ بئررتدئرر ، ایز بارلیغیدان بئرر

نه صائب تکن کئ اوری، دین، باش ایاقینئ بئرر

(هرآنکه چیزی می بخشد زملک خویش می بخشد
نه چون صائب که می بخشد دل و دین و سر و پا را )

 ایره ی و دین و باش و ایاقئ  قوئرئ ائچین بئر یللن

نه شیرازلی تورکو چون کئ شور تاشلدیرر ایره ی لره

( دل و دین و سر پا را ز بهر گور می بخشند
نه از بهر ترک شیرازی که شور افکند در دلها را ) 

۰۱/۰۳/۱۳۹۱

............................................................

گریوان=روستای ترک درحومه مرکزی بجنورد

ایز=اوز/ ایره ی= اوره ک/بئر=وئر/ بئررئتدئرماق=بااجبارچیزی را دادن

 

توضیح : این پست ترجمه پست دانیشیق 2 می باشد که به درخواست خوانندگان و مراجعین محترم وبلاگ به فارسی ترجمه شده است. هدف ازاین پست ها نشان دادن مشکلات خواندن و نوشتن زبان ترکی با الفبای هایی است که کاملا هجانگاری نشده اند. زبان مترقی ترکی کاملا از لحاظ نوشتاری، مدرن و به روز می باشد، بطوریکه یک تناظر یک به یک بین صداها و حروف وجود دارد و تقریبا هرحرف بیانگر یک صدا و هرصدا بیانگر یک حرف می باشد، و هرحرف بهمان صورتی که نوشته شده، خوانده می شود که درکمتر سیستم نوشتاری این ویژگی را می توان یافت.و...

من که می نویسم مان، تو نخوان مان، تو بخوان مان

شیروانلی: آقای سالاریان من وقتی مان می نویسم، شما مان بخوانید.

سالاریان: باشد برادر من، شما مان بنویسید و بنده مان بخوانم.

شیروانلی: نشد آقای سالاریان، لطفا دقت کنید، من وقتی مان می نویسم شما مان بخوانید.

سالاریان: بسیار خوب شیروانلی، شما مان بنویسید و من مان بخوانم.

شیروانلی: باز هم نشد آقای سالاریان و لطفا توجه کنید، من ترکی را با الفبای انگلیسی می نویسم و در زبان انگلیسی حرف A پنج صدا دارد - ( اِ )، ( اَ )، ( آ )، ( آ کوتاه) و (اِی) و وقتی که من بعد از M حرف A را می نویسم، شما باید بدانید حرف A صدای ( اِ ) دارد یا ( اَ )؟ صدای ( آ ) دارد یا (اِی) ؟ و بعد از M (آ کوتاه) چه صدایی دارد، انشاالله در آینده.

سالاریان: آهان اکنون فهمیدم شما چه می خواهید بگویید، برای خواندن نوشته های ترکی شما، اول باید قواعد زبان انگلیسی را یاد گرفت و بعد نوشته های ترکی شما را خواند!!! اما برادر من، الفبای لاتین درخوری برای نگارش ترکی خراسان وجود دارد و شما Mən بنویسید و بنده نیز Mən بخوانم.

شیروانلی: آقای سالاریان شما از روستای تاتار هستید؟

سالاریان: خیر. دوست من، بنده از روستای گریوان هستم.

شیروانلی: آقای سالاریان درآذربایجان روستایی است بنام تاتار و آنها نیز مانند شما Mən می نویسند و فکر کردم از آن روستا تشریف آورده اید.

سالاریان: مرد چرا تو مانند آدم های عوام و ساده حرف می زنی؟! همین الان گفتی که ترکی را با الفبای انگلیسی می نویسی و مگر تو آمریکایی هستی و از آمریکا تشریف آورده اید؟

شیروانلی: آقای سالاریان چرا ناگهان عصبانی شدید؟

سالاریان: آخه مرد، تو داری چیزهایی می گویی که آن چیزها را تو قوطی عطار نیز نمی توان یافت.

خوراسان تورك‌لرينين ديللري(1)

خوراسان تورك‌لرينين ديللري ديلچيليك باخيمين دان اوچ بوداغا بؤلونور:

۱- باتي (غربي) بوداغي  ۲ـ دوْغْو (شرقي) بوداغي   ۳-ـ اوْرتا بوداغ

1ـ باتي (غربي) بوداغي: خوراسان توركجه‌سي يئددي صايت‌له‌كي آذربايجان صايت‌لريندن ايكي اينجه يووارلاق سس‌لري (اؤ ö , اوü) بو ديلده يوْخدور. اؤزلري ده چوْخو بجنورد شهرستانيندا، سبزوار شهرستاني‌نين جوين جغتا بخشينده ياشاييرلار.

بونلارين لهجه‌سي آذربايجان لهجه‌سيله چوْخ فرقلي‌دير. بونلارين ديللر‌ينده بعضاٌّ توركمن ، اؤزبك، دوْغو توركجه‌سي، كوردجه، هابئله تورك آغزينا بوْيانميش فارسجا لوغتلر واردير.

شیروانین قوچخانه بؤلگه سیندن بیر حکایه:

(یک حکایت از منطقه قوشحانه شیروان):

آتام اؤلدو گلمه دین، آنام اؤلدو گلمه دین، دایم اؤلدو گلمه دین

(پدرم مرد نیامدی، مادرم مرد نیامدی، دایی ام مرد نیامدی)
 

بیر قونالیق دا ایکی کیشینین اؤنگینده بیر دؤیورو قلیه لی حلیم قویدولار. کیشیلردن بیری حلیمین اوستونده کی، قلیه نی اؤز اؤنگینه چئکمک ایچین باشالادی:

در یک مهمانی درجلوی دو مرد یک دوری حلیم با قلیه گذاشتند. یکی از مردان برای کشیدن قلیه روی حلیم به جلو خودش شروع کرد:

 باخ قارداشیم، آتا اؤلدو گلمه دین، قاشیق لا بیر آز قلیه چئکدی اؤز اؤنگینه، آنام اؤلدو گلمه دین، داغین بیز آز قلیه چئکدی اؤز اؤنگینه و دایم اؤلدو گلمه دین دئمگ بیرلیگده قالان قلیه نی ده قاشق لا چئکدی اؤز اؤنگینه.

ببین دوست من، پدرم مرد نیامدی و کمی از قلیه روی حلیم را با قاشق به جلوی خود کشید، مادرم مرد نیامدی، باز مقداری از قلیه روی حلیم را کشید به جلو خودش و همزمان با گفتن دایی ام مرد نیامدی گفتن، باقیمانده قلیه را نیز به جلو خودش کشید.

اوبیرسی کیشی گؤردو کی، بوتون قلیه گئتدی و بئله باشلادی: دوزدو، اما دونیا او گونلر بئله اؤنگیمده قاریمیشدی و قاشیق لا قلیه و حلیمی قاریشدیردی.

مرد دیگر دید که همه قلیه رفت و اینطور شروع کرد: درست است، اما در آنروزها دنیا در جلو چشم این اینطور قاطی- پاتی شده بود و با قاشق قلیه و حلیم را بهم زد و قاطی کرد.

یازان : شیروانلی

 

من کی یازیرم مان، سن اوخوما مان، سن اوخو مان

شیروانلی: آغا سالاریان من مان یازاندا، لوطفا سیز مان اوخویون.

سالاریان: اولسون قارداشیم، سیز مان یازین و من مان اوخویوم.

شیروانلی: اولمادی آغا سالاریان، لوطفا دققت ائدین، من مان یازاندا، سیز مان اوخویون.

سالاریان: یاخشی شیروانلی، سیز مان یازین و من مان اوخویوم.

شیروانلی: یوخ گئنه اولمادی قارداشیم لوطفا باخین، من انگلیس الیفباسی ایلا تورکچه یازیرم و او دیلده A یین بئش سسی وار ( اِ )، ( اَ )، ( آ )، ( آ کلته) و (اِی) و من M دن سونرا A یازاندا سیز گه رک بیله سیز کی A - یین ( اِ ) سسی وار یا ( اَ )؟ ( آ ) سسی وار یا (اِی) و او کلته A دا هله قالسین و من بیر باشقا چاغدا سیزه دئییرم اونو من یازاندا سیز نجیر اوخویون.

سالاریان: هه ایندی آنگلادیم سیز دئمک ایسته ییر سیز، من گه رک بیرنجی انگلیس دیلینین قواعدینی اؤرگه نیم و سونرا سیزین تورکچه یازیلاری اوخویوم!!! اما قارداشیم خوراسان تورکچه سینه اویغون لاتین الیفبا وار و سیز Mən یازین و منده Mən اوخویم.

شیروانلی: آغا سالارین سیز تاتار قالاسیندان گلمی سیز؟

سالاریان: یوخ قارداشیم من گریوانلی یم.

شیروانلی: اما آذربایجان دا بیر قالا وار و قالالین آدی تاتار دی و اونلاردا سیزکیمی Mən یازیرلار.

سالاریان: آی کیشی، سن نه ایچین بئله پککه - پککه دانیشیر سن؟ شو ایندی منه دئدین که سن خوراسان تورکچه سینی انگلیس الیفاسی ایلا یازیرسن، به یه سن آمریکالی سن؟

شیروانلی: آغا سالاریان ندن بیردن بئله قیجقلاندینیز؟

سالاریان: کیشی سن بیرشئی لر دئییرسن کی، او شئی لری عطارین قوتوسوندا دا تاپماق اولماز.

 

سئوگیلیم،عشق اولماسا، وارلیق بوتون افسانه دیر

عشقیــده ن محــروم اولان، انسـانلیغــا بیگــانه دیر

سئـوگی دیـر، یالنیــز محببتــدیر حیــاتین جـوهــری

بیرکونـول کی عشق ذوقین دویماسا، غمخــانه دیر

(معشوق من, اگرعشق نباشد تمام هستی افسانه است

کسی که ازعشق محروم باشد,با انسانیت بیگانه است

فقط عشق و محبت جوهر حیات اند و بس

دلی که عشق را درک نکند، غمخانه است)

من اسیــر عشقییــم، اوز خـالقیمین، اوز یـوردومــــون

سئــومــه یـن اوز خالقینی، اوز یـوردونــو دیوانـه دیــر

قوی وطن داییم ایشیقلانسین، گوزه ل بیر شمع تک

کونلوم!اول شمعین ضییاسین سیر ائده ن پروانه دیر

( من اسیر عشق خلق (مردم) و وطنم هستم

کسی که خلق (مردم) و وطنش را دوست نداشته باشد دیوانه است

بگذار وطنم بدرخشد چون شمع زیبا

دلم! همچون پروانه دور شمع وطن بچرخد

نـازنیــن! رعنـــــا گـوزللــردیــر،بـاخیـرسـان هـر یـانــا

بس بو تورپــاق اینــدی بیر جنت دگیــل،آیـا نـه دیـر؟!

اولکـه میـزده گور نه لــر وار، باشقــا بیر عالـم ده ییک

هـر چیچک بیـر نـازنیــن! هر غنچـه بیــر جـانـانـه دیــر

(نـازنین! چشمان رعنا، به هرطرف نگاه می کند ترا زیبارویان بیند.

اگر این خاک وطن اکنون بهشت نشود کی خواهد بود ؟

در وطنمان ببین که چه چیزهایی است که درعالم نیست

هر گل چیچک نازنینی و هر گل غنچه جانانه ای است)

"واحید" - م من، سئوگیلیم، منده ن خیانت گورمه سن

شاعیــره م،عشقیم ده اوز قلبیـم کیمی مـردانــه دیــر.

(" واحید- م" هستم، عشق من ازمن خیانت نخواهید دید

شاعر، درعشق خود، همانند قلب خود مردانه است.)

شاعر: علی آقا واحد

ازشاعران گرانقدر و بزرگ معاصرکشورآذربایجان.

 

غزل۲- خواجه دخاني خراساني-قرن سيزده ميلادي

ايكينجي قوشوق

صبر ائيله كؤنول دردينه درمان اره، اومما

جان آتما اودا بيهوده، جانان اره، اومما 

 

گؤزون صده‌فينده‌ن نئچه دوردانه تؤكه‌رسين

شول ديشي گؤهه‌ر، دوداغي مرجان اره، اومما

 

گر وصل ديله‌رسه‌ن قو بو فريادي ائ بولبول

گول غونچا گيبي آغزي گولوستان اره، اومما

 

اينجه‌لديسه هيجر ايله قارينجا گيبي بئلين

فيرقه‌ت نئجه بير اولا سولئيمان اره، اومما

 

 فرياد-و فغان ائتمه ائ بولبول داخي آغزين

يوم غونچا گيبي يينه گولوستان اره، اومما

 

 مقصود اونون كيم، اله دوشوار اريشير

ييرتما ياخاني الينه آسان اره، اومما

 

 بو رسمه دخاني دوره ر-ي ؟ شمع گيبي زار

باشدان آياغا عؤمرونو پايان اره، اومما.

 

منه دئییرلرآغا نئیچه مینگ(به من می گویند آقای چند هزار )

تاغاری تولدوردو قورو تاتیقدان، آلدی باشینا، اؤیدن چیخدی و گیردی دوشه : " ایندی قورو تاتیغی ساتیرام و بیر جوجه آلیرم، جوجه نی بئجه ریرم اولور تویوق، تویوق اولور کورچ و تویوغو باستیریرام اون ایکی دانا جوجه آچیر.
(تغار را پراز ماست خشک کرد، بر سرش گذاشت، ازخانه بیرون و به عالم خیال رفت: الان ماست خشک را می فروشم و یک جوحه می خرم، جوجه را پرورش میدهم و می کنم مرغ، مرغ کورچ می شود و 12 عدد تخم مرغ می گذارم زیرش و 12 جوجه باز می کند.)

 

غزل1- خواجه دخاني خراساني-قرن سيزده ميلادي

بيرينجي قوشوق 

عجه‌ب، بو درديمين درماني يوخ مو؟

يا بو صبر ائتمه‌يين اوراني يوخ مو؟ 

 

يانارام موملايين باشدان آياغا

نه‌دير، بو يانماغين پاياني يوخ مو؟ 

 

گوله‌ر دوشمه‌ن منيم آغلاماغيما

عجه‌ب، شول كافيرين ايماني يوخ مو؟ 

 

دليپدير جييه‌ريمي غمزه‌ن اوخو

آرا، اوره‌كده گؤر پئيكاني يوخ مو؟!

 

 گؤزو خنجه‌رله‌رين بوينومو چالدي

عجه‌ب، اول ظاليمين ايماني يوخ مو؟ 

 

سو كيمي قانيمي تورپاغا قاردين،

نه سانيرسين، غريبين قاني يوخ مو؟

 

 جمال-ي حوسنونه مغرور اولورسون،

كمال-ي حوسنونون نوقصاني يوخ مو؟

 

به‌ييم! دخخاني`يه اؤلمه‌زده‌ن اؤنده‌ن،

تاپينا ارمه‌يين ايمكاني يوخ مو؟ 

خواجه دخاني شاعر ترک خراسانی

  خواجه دخاني (خوجا دخخاني)، اصلا از تركان خراسان، زيسته به سده 13 ميلادي. باني شعر كلاسيك تركي در آسياي صغير، نخستين شاعر ادبيات ديواني تركي در تركيه، آغازگر شعر غيرديني درادبيات كلاسيك تركي آناتولي است و "عشق" مهمترين تماي سروده هاي اوست.

هرکس برای بیان اندیشه و یا بیان دردی و یانقد و بررسی اثری زبانی را برمی گزیند تا دیگران بتوانند راحت با آن ارتباط برقرار نمایند. صفحات جدی وب از این قاعده مثتثنی نمی باشد. به گمان من نویسنده وب باید بداند که برای چه کسی و چه هدفی می نویسد. حالا دیگر صفحه وب ،صفحه روز نامه نیست که تعداد محدودی آنرا در فضای فرهنگی خاصی نظاره کنند.و بعد نیز در گوشه ای گذاشته شود، و اگر خیلی خوش شانس باشد درآرشیوی قرار بگیرد. صفحه وب در کسری از ثانیه در سراسر وب و جهان پخش میشود. افراد باسلایق و دیدگاههای مختلف آنرا می خوانند. پیرامونش بحث و جدل می کنند. و نویسنده آن صفحه را درکوره نقد قرار میدهند. و حسن بزرگ صفحات ارزشمند وب همین است. یک نویسنده وب که پرچم قلم را برافراشته است تا به اصطلاح خودش زبان گویای دیگرانی باشد که چنین امکانی را ندارند پیش از هر چیز باید خودش را برای نقد شدن از سوی هر نقاد با هر دیدگاهی آماده نماید. زیرا از نظرمن نقد هر چه قدر سختگیرانه تر و همه جانبه نگرانه تر باشد بیشتر نقد شونده را وا میدارد تا مواظب امانت قلم باشد . نویسنده وب اگر تنها برای مطرح شدن در پیش تعداد محدودی افراد خاص قلم میزند، باید بداند که راه های سهل الوصول تری برای شهرت وجود دارد. پس هراس از نقد شدن او را وا میدارد تا پشت پا به بسیاری از ایده آل هایش بزند. در میان میلیونها صفحه وب تعداد محدودی هستند که قابل تأمل هستند.و همین تعداد اندک هست که وب را پر بیننده ،پویا،جذاب و تازه نگه می دارد. به همان میزان که مسئولیت نویسنده در قبال سلیقه و فرهنگ خواننده اش افزوده میشود به همان نسبت نیز خواننده باید در قبال تلاش نوشتن نویسنده مسئول باشد و با نقدی درخور، و راهنمودی متناسب به یاری و راهنمائی نویسنده همت به گمارد . چه دراین صورت است که هردو طرف نقاد و نویسنده به ایده آلهای خود میرسند. اگر نویسنده هرچیزی را به خواهد بنویسد و انتطار داشته باشد که دیکران الزاما باید آنرا به خوانند و هیچ اعتراضی یا نقد و بررسی روی نوشته های او صورت نگیرد و او نوشته هایش را وحی منزل بداند، به زودی به قهقرا خواهد رفت و نقاد نیز اگر تنها نقد کند بدون آنکه راهکار اصلاحی ارائه نماید، نقدش به بته فراموشی سپرده خواهد شد.  امروز دیگر مانند گذشته نیست که هرکس هر چیزرا به راحتی بتواند به دیگران القاء نماید و کسی حق اعتراض نداشته باشد. بلکه به گمان من امروز بهشت نویسندگان است. زیرا هم مطالب نویسنده خوانده می شود و هم مورد بررسی اصحاب رسانه و قلم قرار می گیرد. این یک مبادله دو طرفه فرهنگ و ادب است. ازیکسو نویسنده به نگارش و جمع آوری مطالب همت می گمارد و از سوی دیگرخواننده و نقاد مسئول به آن کار توجه کرده و به بهبود وضع و یا رفع نقص کمک مینماید. بسیارساده لوحانه است اکر بیندیشیم که در آثار مان بی نقص هستیم. و بسیار ساده لوحانه تراست اگر خود را مبرا از راهنمائیهای منتقدان با دیدگاههای مختلف بدانیم.

ازصحـــبت دوستی برنجم که اخلاق بدم حسن نماید

عیبـــم هنـــرو کمــال بیند خارم گل و یاسمن نمـــاید

کودشـــمن شوخ چشم ناپاک تاعیب مرابه مــن نماید(سعدی)

شئعر و موسیقی آخشامی

 صابیر ادبی انجومنی

شنبه گونو ( ۳۰|۲|۹۱ ) ساعات ( ۵ ــ ۸ ) آشیق محبوب خلیلی و سولدوز

گوروپونون ائشتراکیله قورولاجاق. بوتون آذربایجان شئعرین و موسیقی

سین سئونلردن بو مکانا دعوت اولونور


آدرس : تهران خیابان شریعتی نرسیده به پل سید خندان پشت شهرداری منطقه هفت فرهنگسرای اندیشه همکف سالن اجتماعات .

 

 

 شیروانلی : آغا سالاریان، من بو یازینی "سَنِه گِئردِم اُتِرِدِّنگ ، اِئز خیالِنگ دَه بارَنگ" نجیر اوخویوم؟

(آقای سالاریان، من این نوشته "سَنِه گِئردِم اُتِرِدِّنگ ، اِئز خیالِنگ دَه بارَنگ"را چگونه باید بخوانم؟)

سالاریان: بئله یازیلاری، اوخوماق اولماز، و او یازیلارین یازارلاری دا، اؤزلریدن سوروشی، و ایه او یازیلاری آنگلاماق ایسته ییر، سیز فارسچا ترجمه لرینه باخین.

(سالاریان: این مدل نوشته ها را نمی شود براحتی خواند. و باید ازنویسندگان آنها پرسید تا نوشته های خود را بخوانند. و اگر می خواهید بفهمید، که طرف چه نوشته است، باید به ترجمه فارسی اش نگاه کنید.)

شیروانلی : چوخ ساغ اولون آغا سالاریان، و لوطفا بویورون بئله یازلارین نئیچه حرفی وار؟

(شیروانلی: خیلی ممنون آقای سالاریان و لطفا بفرمایید این مدل نوشته ها چند حرف دارند؟)

سالاریان: بو بیر زور سوزدی و بئله یازیلارین حرفلری ثابت دئیل وبولارینگ فتحه و کسره سی بیردی!

(سالاریان: این سوال بسیار سختی است و تعدادحرف های این مدل نوشته ها ثابت نیست اصولا فتحه و کسره انها یکی است!)

شیروانلی : آغا سالاریان بو دیلداشلاریمیز ندن ادبی دیلده یازمیرلار؟

(شیروانلی : آقای سالاریان این هم زبانان ما چرا با زبان ادبی نمی نویسند؟)

سالاریان: نه بیلیم والله، فارسچا یازاندا ادبی دیلده یازیرلار و اؤز آنا دیلرینی بازار- محاوره و کوچه دیل ایله!

(سالاریان: والله چه عرض کنم اینها زبان فارسی را با زبان ادبی می نویسند و زبان مادری ترکی خود را با زبان محاوره کوچه و بازاری!)

شیروانلی : آغا سالاریان، بو گونه قدر اونلاردان ایسته یب سیز کی، ادبی دیلده یازسینلار؟

(شیروانلی :آقای سالاریان ، چرا ازآنها نمی خواهید که بزبان ادبی ترکی بنویسند؟ )

سالاریان: هه و نئیچه کره و جواب یوخ.

(سالاریان: بلی و چندین بار و جواب نشنیدم.)

شیروانلی : سایین سالاریان چوخ ساغ و وار اولون.

سالاریان : تشکورلر، درین منیم احتراملارمی.

تورک دیلی، منیم دیلیم / دوغرانسا دا، دیلیم، دیلیم

هئچ اولن دئییل آنا دیلیم / چونن دئییل تورک دیلیم.

خوراسان تورکلرین دن فولکور درله مه لری بجنوردآغیز

"بجنورددان فولکور نونه لری" نمونه لری

یاورجمالی

علی برازنده نین کٶچوردوگو بو کتاب، سایین دوقتور سولطان طولوعون بجنوردفولکورو اوزینه یازیغی بیر اثردیر. بو کتابدا طلوع مجارستانلی تورکولوق "فارسی" نین توپلادیغی ماتریالاری اساس آلاراق چالیش میش دیر. ایلک اٶنجه خوراسان تورکلری و دیللری حاقدا اتنوقرافیک و قراماتیک بیلگی لروئرمیش داهاسونرا ناغیل لارا کئچرک، او بٶلگه ده ایللردن بری آخیب گلن ناغیل لاری بیرآرایا گتیرمیش دیر. کتابین کٶچورمه سینده فونتیک اورژینالللیغی قوروماق اوچون هرناغیلدان سونرالاتین الفباسی ایله یازیلمیش شکلی ده گتیریلمیش دیر. کتابی الده ائتمک اوچون ائل بیلمی درنگینه باش وورا بیلرسنیز

قایناق:ائل بیلمی بولتن فروردین 91 

همان طور که پيداست پايه های زبان نوشتاری درهر زبانی برمبنای زبان گفتاری آن بنا شده است و البته درهر زبان بين گفتار و نوشتارآن تفاوتهايي وجود داردکه اين تفاوتها درسه زمينه صرف، نحو و لغات مشهود است.

در زمينه صرف، همان طور که می دانيم اغلب کلمات يا واژه ها درزبان گفتاری به جهت راحت تلفظ شدن و بسته به مناطق مورد تکلم آن، تغيير فرم می دهند، مثال: خانه= خونه، خنه؛ می روم= می رم، موروم؛ برويم= بريم، و...

در زمينه نحو نيز، ساختار جملات در زبان گفتاری کوتاه و خلاصه و خارج از قوانين دستوری می‌باشد و يا به عبارت ديگر عناصر يک جمله درزبان گفتاری درجايگاه معين خود قرار نمی گيرند و به صورت محاوره ای بيان می شوند.

درزمينه لغات(واژگان) هم بايد گفت که زبان گفتاری و نوشتاری هر زبانی درعين اين که واحد هستند ولی کلماتی هم وجود دارند که به عنوان مثال فقط درزبان گفتاری و يا درزبان نوشتاری کاربرد دارند؛ به عنوان مثال اغلب کلمات علمی، سياسی، فنی و... بيشتر درحوزه نوشتاری کاربرد دارند و کمتر درزبان گفتاری رايج می‌باشند و همين طور بالعکس، کلماتی نيزهستند که فقط درحوزه زبان گفتاری (محاوره) کاربرد دارند  و درحوزه زبان نوشتاری(کتابت) به نگارش در نمی‌آيند.  

 

مقدمه : آداب، رسوم و فرهنگ هر ملت سرشار ازغنا و ظرافت‌هاي خاصي است. اين فرهنگ در بطن خود داراي خرده فرهنگ‌هايي است كه شالوده و اساس فرهنگ آن ملت را پي‎ريزي مي‌كند. باورها و آرزوهاي هر ملتي را مي‌توان در آداب و رسوم و آيين‌هاي ملي و مذهبي آن ملت جستجو كرد. آيين‌هاي عروسي، جشن‌های اعياد، برداشت محصول، نامگذاري ها و ختنه‌ پسربچه‌های و... ، عزا، باران خواهي و... آيينه تمام نمايي است كه فرهنگ هر قوم و ملتي را براي ما بازخواني مي‌كند. بازخواني فلسفه و چگونگي به وجود آمدن آنها مي‌تواند، راهگشاي ما در شناخت باور‌هاي اساطيري آن قوم و ملت باشد. اما اين بازخواني و كنكاش كارهاي آكادميك لازم دارد كه خارج از سطح معلومات و توانايي‌ هاي يك نفر مي ‌باشد.

در ادامه به بررسي مراسم و آيين‌هاي عروسي‌ ترکهای خراسان براساس تجربیات خودمان و شنیده های از پدر و مادر و سایر بزرگترها مي‌پردازيم. البته اين مطلب بيشتر درباره‌ي ‌عروسي تمام ترکهای خراسان کم و بیش صادق است و هنوز باور‌هاي خاص بومي خود را به بوته‌ فراموشي نسپرده‌اند. 

من سوروشورام سیزدن

اصلا

تورک یانی نه

من بئله سانیرام

تورکون تعریفی ایلک بودو کی اولومنن قورخمییا

اوندا گرگ منصور حلاج تورک اولایدی

یوخ

قورخماماخ بیری دیر

قالانین سیز بویروز

بو شعر علامه امیر سید عمادالدین نسیمی{بهترین شاعر فلسفی جهان}نین دیر